e
sv

Altın ve Dolar Neden Yükselir?

avatar

Devletsel

  • e

    Mutlu

  • e

    Eğlenmiş

  • e

    Şaşırmış

  • e

    Kızgın

  • e

    Üzgün

Şu an içinde bulunduğumuz durumda dolar ve altının yükselişi birbirine paralel gidiyor zaten altının yükselmesindeki ana sebeplerden bir tanesi de dolara endeksli bir yatırım ürünü olması. Dolar yükseldiği sürece altının yükselmesi çok çok normal ama tam tersi de olabilir dünyada altına olan talep birden azalır, çünkü bütün ülkelerde Covid-19 sorunu ortadan kalkar, sokağa çıkma yasakları kalkar, piyasalar çok rahatlar. O zaman altın daha güvenli bir yatırım haline gelmez de borsalara, çeşitli fabrikalara, ülkelere yatırımlar yapılır ve o zaman altın satılır. Diğer imkanlar kullanılır, o zaman altın düşer yani önümüzdeki uzun vadede altın düşebilir. Peki bugün neden yükseliyor gelin size Türkiye için çok detaylı şekilde anlatayım.

  1. Merkez Bankası (MB) savaşı kaybediyor. Hangi savaşı kaybediyor? 7 lirada tutmak için –bu psikolojik bir sınırdır- altında da 1700 Dolar şuan da ONS altın için 1700 dolar sınırdır – o da üstüne çıktı bu arada dünyada- 7 lirada tutmak için verdiği savaşı kaybetti ki en önemli bilgiyi vereyim size Merkez Bankası(MB) çok sağlam para bastı. Eğer dikkat ederseniz 160 milyar, tedahüldeki para ile bahsediyorum, 160 milyar TL ile girdiğimiz bu süreçte şuan da 217 milyar TL’ye çıkmışız. Yani tedahüldeki para 60 milyar TL genişlemiş. Eğer sen piyasaya tabi ki para basarsan senin paranın değeri düşer ve düşmeye devam eder. Çünkü daha basılan paranın etkisini görmeye başlamadık bile bir yandan para basılırken bir yandan da Merkez Bankası(MB) altına yükleniyor Merkez Bankası(MB) altın alıyor. Bakın altın rezervlerimiz artıyor. Ama elindeki dövizleri de bozduruyor piyasayı rahatlatmak, doları baskılamak için. MB piyasaya dolar sattıkça piyasada doların bollaşması lazım ve TL’nin de değer kazanması lazım ama satılan her döviz gidip yerini buluyor.

 

Normalde dolar iki şekilde yükselir. 1. Dünyada dolar değer kazanır ve yükselir. 2. Türkiye’de TL değer kaybeder ve doların yükseldiğini görürüz. Dünyada şuanda dolar değer kaybetmesi gerekirken değer kazanıyor neden ?  Merkez Bankası FED – Amerikan Merkez Bankası- para basıyor ve Amerika halkının refahı için para basmaya devam edeceğini söylüyor. Öncelikle 2 trilyon dolar dediler sonra sınırsız basabiliriz dediler. Ve Fed başkanı çıkıp açıklama yaptı dedi ki: biz ekonominin iyiye gideceğini sanmıyoruz. İşte bütün bunlar olurken Amerika para basarken, her para basan ülkenin parası değer kaybederken, Amerika’nın parası rezerv para birimi olduğu için yani bütün MB bankaları bu parayı stoklarında tuttukları için, dünya çapında bir para birimi olduğu için aynen euro gibi yeng gibi, işte bu sebeplerle dünyadaki her ülke ve her şirket dolar ucuzken dolar topluyor. Çünkü salgın bittiği zaman borç ödeyecekler salgın bittiği zaman.

Tüm bu sebeplerden dolayı dünya hızla dolar alıyor. Dolar basıldıkça dolar alınıyor. Türkiye için böyle bir durum söz konusu değil. TL basıldıkça TL almıyor kimse peki basılan TL’ler ne oluyor? MB sadece para basmıyor MB aynı zamanda kamu bankaları üzerinden halka kredi sunmaya çalışıyor yani bir an önce bizden para, borç alıp piyasaya sürüyor piyasada harcayın o paraları piyasa rahatlasın. Ama dünyada iş öyle değil dünyada bazı ülkeler halka parayı hibe ederken bizde kredi verilmeye çalışıyor. Ve bu kredilerin büyük çoğunluğu muhtemelen geri ödenemeyecek yerlere gittiği için özel bankalar kredi vermek istemiyor. Kim o riske giriyor? Kamu bankaları yani devletin bankaları. Devletin bankası da zarara girdiği sürece kim zarara girer? Devlet. Devlet kimden alıyor? Milletten. Bir diğer konu TL neden değer kaybediyor. O da şu siz bankaya para yatırdığınız zaman ya bu parayı TL olarak yatırırsınız ya da yabancı para birimi olarak. Dolar euro vs. genelde dolar olarak yatırılıyor. Siz bankaya parayı TL koyarsanız ve banka yıl sonunda %15 faiz veriyorsa örneğin siz 115 TL geri alırsınız, karlı sayılırsınız. Ama eğer o ülkede enflasyon %16 ise bankadan paranızı 100 TL olarak değil 99 TL olarak alırsınız çünkü %16 enflasyon demek paranızın %16 değer kaybetmesi demektir. Sen –çok yuvarlak söylüyorum rakamlara odaklanmayın- 115 TL kazanacağını beklerken aslında 1 TL fakirleşiyorsun. O yüzden paralar genelde dolar olarak koyuluyor. Dolar olarak konması da ülkedeki mevduatın %50sinin dövizde durmasını sağlıyor. Dövizi alıp bankaya dolar olarak koyuyorsun. Yani TL verip dolar alıyorsun. Dolara gitmek yani dolarizasyon artıyor ülkede. Bu da aynı şekilde doların yükselmesine sebep olur.

 

Peki, altın neden yükseliyor? 2 sebepten. 1: altının yükseleceğini dünya öngörüyor zaten şuan ONS yani 31 gr altının yükselişini görüyorsunuz 1700 sınırını aşıp aşıp geri dönüyor ve aşacaktır da tahminler öyle gösteriyor. Altın dediğimiz şeyin hem kendisi değer kazanıyor hem de dünya çapında dolara endeksli satıldığı için dolar arttıkça da artıyor. Dolayısıyla Türkiye’de altının 400 TL’yi görmesi hem kendi hem de doların artışından dolayı mümkün bir şey. Ve altın arttıkça altına yatırım yapan kişi sayısı da artıyor. Altına hücum devlette de söz konusu. Az önce anlattığım gibi Türkiye’de şuan da altın alıyor hatta dünyada. Eğer yanılmıyorsam yılın ilk çeyreğinde en çok altın alan ülke biziz. Peki neden bu altınlarla döviz alınıp, dolar alınıp piyasaya  dolar saçılmıyor? Çünkü altın rezerviniz varsa bu altın rezervini ülkenizde değil takas yapılabilecek yani ‘swap’ yapılabilecek ülkelerde tutmanız gerekiyor mesela İngiltere gibi. Altınınız kendi ülkenizde ise bunu teminat gösterip de benim ülkemde altın var bana kredi ver değiniz zaman olmuyor. Bizde TR’den çıkarmıyoruz içimizde tutuyoruz dolayısıyla altın topladıkça piyasada TL değer kaybediyor. Dolar topladıkça TL değersizleşiyor. Sürekli TL basarsak TL yine değersizleşir. Bir başka konu TR salgından çıkışları çok erken açıkladı çok iyimser bir hava verdi dünyada hangi ülkede salgın bitti derseniz o ülkenin ekonomisi toplanır. Bizdeyse açıklamalara bakarsanız normalde altının ve doların düşmesi borsanın yükselip TLnin yükselmesi gerekiyordu. 4 gün önceki gündemde sizinle birlikte konuştuk dedik ki borsa aşağı gidebilir, altın ve dolar yükselecektir.

Nereye geldik bugün borsaya para akışı yok insanlar TR’deki firmalara güvenirse mesela şuan kim kazanıyor?

 

Perakende sektörü para kazanıyor diğer alanlarda bir giriş yok. Dolayısıyla insanlar altın ve dövize yüklenmeye devam ediyor. Ülkede artık pandemi bitti artık rahatız havası yarattığınız zaman bunun karşılığının olması gerekiyor. Eğer güven yoksa TL’ye geri dönülmez peki az önce anlattığım gibi MB ne yapıyor? Çünkü MBnin doları düşürmesi için bazı hamleler yapması lazım. Faizleri düşürüyor. Faizleri düşürmeniz çok doğru bir etki yaratmaz. Faizleri düşürmekteki amaç iki tanedir. 1: ben bankalar aracılığıyla daha az faiz vereyim yatırılan paraya. Millet bankaya parasını yatırıp faiz beklemesin gitsin iş kursun, bir yerlere harcasın yatırıma çevirsin hisseler alsın vs. insanlar bunu yapmıyor sen TL’de cazipliği kapattığın sürece faizi azalttığın sürece gidip döviz alıyor altın alıyor.

2. Sebep ise faizlerin düşürülmesinin daha ucuz kredi verilsin.

Evet insanlar kredi bakıyor ama o krediler kolay kolay verilmiyor kamu bankaları kredi verirken özel bankalar kredi vermek istemiyor. Çünkü biliyorlar ki büyük kısmı batık kredi olacak geri ödenmeyebilir. İşte bu yüzden faizleri düşürmek doları yükseltiyor ve MB ard arda 7 veya 8 kez faiz düşürdü ve bekli de 9 oldu sonuncusuyla. Siz sürekli faiz düşürürseniz insanlar, bankada TL yatırıp kazanamayacağıma göre gidip altına, dövize yatırayım der. Eğer gerçekten ülkede salgın bitmiş olsaydı insanlar gidip fabrika kurabilir, işçisine para verirdi, işçi parayı ekonomiye sokardı. Ya da gidip borsada hisse alırlardı kimse şuanda hisse alıp da riske girmek istemiyor. O yüzden de enflasyon tahminlerinde yıl sonunda şu kadar düşük çıkacak denildiği zaman inanılmıyor Çünkü gerçek hissedilen enflasyon çok yüksek özellikle marketlerde insanlar evlerine toptan bir şeyler almaya çalışıyorken fahiş zamlar yapıldı gizli gizli. Gramajlar düşürüldü bugün dünyada petrol çakılırken ülkede hala petrole zam geliyor çünkü ülkemizde bütçe açığının yıl sonunda çok büyük olmaması lazım geçen sene bütçe açığı 250 milyar TL olacakken 80 milyar TLye düşüren turizm bu sene yok. İstediğimiz kadar okulları erken açalım istediğimiz kadar Kültür ve Turizm Bakanımız Mayıs sonunda tatile gidebilirsiniz desin insanlar gitmeyecek. Dışarıdan da turist gelmeyecek o yüzden turizmdeki açığı kapatmanın tek yolu geçen seneki bütçeyi dengeleyen en önemli şeyde vergi gelirlerinde. İşte bu yüzden de bir şeylerin fiyatları artıyor ve bu yüzden de enflasyon yüksek çıkacaktır.

 

Tüm bunlar olurken insanlar nereden para kazanacak? Dövize, altına yatırım yapıyorlar kesinlikle bunlar yatırım tavsiyesi değildir çünkü bu ülkede bu şekilde yatırım tavsiyesi vermek suçtur. Peki az sonra anlatacağım dediğim şeye gelelim. MB bu bastığı paraları nasıl piyasaya veriyor? Her ülkenin hazinesi iç ve dış borçlanma senetleri üretir. Türkiyede de DİBS denilen -Devlet İç Borçlanma Senetleri- basılıyor hazine tarafından. Bunlar bankalara veriliyor, bankalar bu senetleri alıyor bankalardan da bu senetleri MB alıyor. MB bu senetleri alırken onlara para veriyor. Bu senetler ne işe yarar? Devlet derki: size böyle bir senet satıcam bu senetin parasını verin vadesi gelince bir yıl sonra faizi ile alın vs. yani bir tür kazanç sistemi ama MB devletten almayıp bankalar üzerinden piyasaya para sürüyor. Nisan ayında bu satışlar milyarlarca para oldu. İşte bu şekilde piyasaya para sürüldükçe TL’nin değeri sürekli azalacak. Son bir şey var ki kısa vadeli borç stoğumuz özel sektöründe kamunun da 100 milyar TL’nin üzerinde hatta 122 milyar dolar falan. yani bizim ödememiz gereken hem özel sektörün hem de devletin borçları var. Bunlar dolar cinsinden  dolar arttıkça katlanıyor. Dolayısıyla herkes doların artışını gördükçe dolar stokluyor dolar stokladıkça dolar artıyor. Dolar arttıkça dolar stoklanıyor bu bir kısır döngü önümüzdeki günlerde ne olacaktır, yatırım tavsiyesi değildir asla, MBnin para basması da aynı zamanda kredi verilmesi de piyasayı yine olumsuz etkileyeceğini düşünüyorum. Ama tekrar söyleyeyim ben ekonomist değilim bu bir görüştür kimseye fikir vermek için değildir zaten öyle bir şey olmaz.

Sıradaki içerik:

Altın ve Dolar Neden Yükselir?