e
sv

İktisada Giriş II

İktisada Giriş II
avatar

Devletsel

  • e

    Mutlu

  • e

    Eğlenmiş

  • e

    Şaşırmış

  • e

    Kızgın

  • e

    Üzgün

İktisada Giriş II. İktisat bilimine göre, çok sayıda satıcı ve alıcının yer aldığı bir pazar yeri, ‘ piyasa’ olarak ifade edilir. Satıcılar, bu pazar yerinde yani piyasada ürün arz ederken, alıcılar ürünü piyasada talep ederler. Eğer bu piyasaya devletin dışarıdan herhangi bir müdahalesi yoksa, bu piyasaya serbest piyasa denir. Serbest piyasada ürünlerin fiyatları ise, arz – talep modeli ile belirlenir. İktisat teorisinde talep, belirli bir dönemde tüketicilerin farklı fiyatlardan satın almak istedikleri, satın alma gücüyle desteklenmiş mal ve hizmet miktarıdır. Bir malın talep edilen miktarı, birtakım değişkenlere bağlıdır.

Bunlar, malın kendi fiyatı, tüketicinin geliri, ilişkili malların fiyatları, tüketicilerin zevk ve tercihleri ile tüketicinin beklentileridir. Bir mala olan talep miktarı ile malın kendi fiyatı arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Bu ilişkiye talep kanunu adı verilir. Talep kanununa göre, bir malın fiyatı artarken, ceteris paribus yani diğer değişkenlerin sabit olduğu varsayımı altında, talep edilen miktar azalır. Malın fiyatının azaldığı durumda ise, malın talep edilen miktarı artar. Talep miktarı ve malın fiyatı arasındaki ilişkiyi grafiksel olarak da göstermek mümkündür. Her fiyat düzeyine denk gelen talep miktarının gösterildiği eğri, talep eğrisidir. İktisada Giriş II

İktisada Giriş II

Tavuk eti fiyatının Türk lirasından, Türk lirasına düşmesi sonucu, tüketicinin tavuk etine olan talebi kilogramdan, kilograma çıkması talep eğrisi yardımı ile anlaşılır. Talep fiyatın bir fonksiyonudur. Malın fiyatı değiştikçe, talep edilen miktar da değişir. Malın fiyatı dışındaki diğer değişkenler, talep edilen miktarı değil, talebi değiştirir, yani talep eğrisinin sağa ve sola kaymasına neden olur. Piyasa talep eğrisini bir örnek yardımı ile açıklamaya çalışalım. Örnek malımız ise tavuk eti olsun.

Piyasada A ve B şeklinde toplam iki tüketicinin olduğunu varsayalım. Tavuk etinin fiyatı Türk lirası iken, her iki tüketici de, tavuk eti talebinde bulunmamaktadır. Ancak fiyat Türk lirasına gerilediğinde A tüketicisi kilogram, B tüketicisi ise kilogram tavuk eti talebinde bulunmuş ve piyasada oluşan toplam talep kilogram olarak gerçekleşmiştir. Bu şekilde, tüm fiyat düzeylerinde oluşacak toplam tavuk eti talebine ulaşılabilir ve piyasa talep eğrisi çizilebilir. Arz, üreticinin belirli bir fiyattan piyasada sattığı mal miktarı değil, satmak istediği mal miktarıdır.

Tıpkı talep gibi arz da, fiyatın bir fonksiyonudur. Arzı etkileyen diğer bütün değişkenler sabitken, bir malın fiyatı ile arz edilen miktarı arasında doğru yönlü bir ilişki vardır. Bu ilişkiye, arz kanunu denir. Arz kanununa göre, fiyat artarsa, arz edilen miktar artar, fiyat azalırsa arz edilen miktar azalır. Arz da talep gibi fiyatın bir fonksiyonudur. Bu yüzden fiyattaki değişimler arz eğrisi üzerinde kaymalara neden olur. Tavuk eti fiyatının Türk lirasından, Türk lirasına çıkması sonucu, arz edilen tavuk eti miktarı da tondan tona çıkar. Bireysel arz eğrisinden, piyasa arz eğrisine ulaşabilmek için, aynı piyasadaki tüm firmaların, bireysel arz eğrilerinin yatay toplamını almak yeterlidir.

Piyasada iki firma yer aldığını varsayalım.

Bu durumda her iki firmanın farklı fiyat düzeylerinde arz ettikleri mal miktarını toplanarak, piyasada oluşan toplam arz miktarı belirlenebilir ve piyasa arz eğrisi çizilebilir. Piyasa dengesi arzın ve talebin eşit olduğu noktada oluşur. Bu dengenin sağlandığı fiyat düzeyine ise denge fiyatı denir. Malın kilogram fiyatının Türk lirası olduğu noktada, hem toplam arz, hem de toplam talep piyasada tondur. Yani bu malın denge fiyatı Türk lirası, denge miktarı ise tondur. İktisat teorisinde esneklik kavramı, kısaca bir değişkenin başka bir değişkene ne kadar duyarlı olduğunun ölçüsü olarak tanımlanır.

Talebin fiyat esnekliği, talep edilen miktarın, fiyattaki değişimlere ne kadar duyarlı olduğunu gösterir. Talep edilen miktardaki yüzdelik değişmenin, fiyattaki yüzdelik değişmeye oranı şeklinde hesaplanır. Talep, negatif eğimli bir eğri olduğu için esneklik değeri her zaman eksi çıkacaktır. Ancak mutlak değer şeklinde kullanılmasında bir sakınca yoktur. Talep esnekliğinin özel durumu vardır. Bunlar sırasıyla Esnekliğin tam katı olması durumunda, tüketici fiyat değişimlerine karşı satın aldığı mal miktarını değiştirmeyecektir. Tüketici, fiyat değişimlerine duyarsızdır. Esnekliğin sonsuz olması durumunda ise, herhangi bir fiyat değişimine karşı tüketici, o malı satın almaktan vazgeçecektir.

Son olarak tüketici eğer mala olan talebini, fiyattaki yüzde değişim kadar değiştiriyorsa, bu durumda ilgili malın talep eğrisi, birim esnektir. Çapraz fiyat esnekliği ise, bir malın talebinin, diğer malların fiyatlarındaki değişmelere, ne kadar duyarlı olduğunun ölçüsüdür. X malının talebindeki yüzdelik değişmenin, Y malının fiyatındaki yüzdelik değişime oranı ile hesaplanır. Talebe ilişkin diğer bir esneklik türü ise, talebin gelir esnekliğidir.

İktisada Giriş II

Talebin gelir esnekliği, talep edilen miktarın gelire karşı duyarlılığıdır. Talep edilen miktardaki yüzdelik değişimin, gelirdeki yüzdelik değişime oranı ile hesaplanır. Arz esnekliği kısaca, arz edilen miktarın, fiyata olan duyarlılığıdır. Arz edilen miktardaki yüzdelik değişimin, fiyattaki yüzdelik değişime oranı olarak tanımlanır. İktisat teorisinde yine belirli bir dönemde, Bir mala olan talep miktarı ile malın fiyatı arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Bu ilişkiye talep kanunu denir.

Her fiyat düzeyine denk gelen talep miktarının gösterildiği eğri, talep eğrisidir. Arz, üreticinin belirli bir fiyattan piyasada satmak istediği mal miktarıdır. Arz eğrisi, her bir fiyat düzeyinde, arz edilmek istenen mal miktarının geometrik yeridir. Piyasa dengesi ise arzın ve talebin eşit olduğu noktada oluşur. İktisatta esneklik kavramı, şeklinde tanımlanır. Talebin fiyat esnekliği, talep edilen miktarın fiyata, talebin gelir esnekliği talep edilen miktarın gelire, çapraz esneklik talep edilen miktarın ilişkili malların fiyatlarına, arz esnekliği ise arz edilen miktarın fiyata duyarlılığını gösterir.

Sıradaki içerik:

İktisada Giriş II