e
sv

İktisada Giriş IV

İktisada Giriş IV
avatar

Devletsel

  • e

    Mutlu

  • e

    Eğlenmiş

  • e

    Şaşırmış

  • e

    Kızgın

  • e

    Üzgün

İktisada Giriş IV. Makroekonomi, kısaca ulusal ya da küresel iktisadi olay ve değişkenleri inceleyen, iktisat biliminin bir alt dalı şeklinde tanımlanabilir. Makroekonomi incelenirken temel amaç, bu bilgiler çerçevesinde mevcut şartlar altında Makroekonominin kapsamı ve temel makroekonomik değişkenlerin anlatılacağı bu programda anahtar kavramlar, sorusuna yanıt bulabileceksiniz. İşsizlik kavramını anlayabilmek için, öncelikle istihdam kavramının bilinmesi gerekir. Üretim faktörlerinin tam etkin kullanılması, tam istihdam, olarak adlandırılır.

İktisada Giriş IV

İktisada Giriş IV

Üretim faktörlerinin, tam etkin kullanılması halinde üretilebilecek toplam mal ve hizmet miktarına ise, potansiyel hasıla, doğal hasıla ya da tam istihdam hasılası denir. Üretim faktörlerinin çeşitli sebeplerden dolayı, tam etkin kullanılamaması durumu ise, eksik istihdam olarak adlandırılır. Dar anlamda istihdam ise, yalnızca emek faktörünü içerir. Emek faktörünün eksik istihdam durumuna ise, iktisat teorisinde işsizlik denmektedir. Her ekonomide kaçınılması mümkün olmayan temel işsizlik türü mevcuttur.

Bunlar, Friksiyonel diğer adıyla arizi ya da geçici işsizlik, işgücü piyasasındaki olağan hareketlilikten dolayı ortaya çıkan, uzun süreli olmayan işsizliktir. Bazı becerilerin terk edildiği ya da teknolojik değişme ve uluslararası rekabetteki değişmelere bağlı olarak, ortaya çıkar. Üçüncü işsizlik türü ise, Devresel işsizliğin mevsimlik ve konjonktürel işsizlik olarak iki türü vardır. Hiçbir ekonomide işsizlik oranını sıfıra indirmek mümkün değildir. Çünkü ekonomilerde belirli bir miktar yapısal ve friksiyonel işsizlik kaçınılmazdır. Bu iki değişkenin toplamı ise doğal işsizlik oranını verir. Doğal işsizlik oranının ortalama %5 dolaylarında olması, ekonomistler tarafından kabul görür ve bu oran, tam istihdam olarak kabul edilir.

Ekonomik performansın ölçülmesinde kullanılan bir diğer önemli makroekonomik değişken ise, enflasyondur. Enflasyon kısaca, fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artışlar şeklinde tanımlanır. Burada üzerinde durulması gereken iki önemli nokta vardır. Bunlar, fiyatlar genel düzeyi ve sürekli artışlardır. Enflasyondan bahsedilebilmesi için, bu iki olgunun aynı anda gerçekleşmesi, bireylerin satın alma gücünün sürekli azalan bir süreç izlemesi gerekmektedir. Ekonomik performansın en iyi ölçütlerinden biri, gayri safi yurtiçi hasıla değişkenidir.

Gayri safi yurtiçi hasılanın hesaplanmasında, üretimde ara malı olarak kullanılan mal ve hizmetler dikkate alınmaz.

Gayri safi yurtiçi hasıla, fiziksel çıktı birimden ziyade, parasal birimle ölçülmektedir. Her bir mal ve hizmet üretimi, satış fiyatı üzerinden değerlendirilir. Bu değerler toplanarak Gayri safi yurtiçi hasıla rakamına ulaşılır. Cari fiyatlar kullanılarak, nihai mal ve hizmetlerin parasal değerlerinin ölçülmesi, nominal gayri safi yurtiçi hasıla olarak isimlendirilir. Bu nedenle, Faiz oranı, herhangi bir nedenle ertelenen bir liralık nakdi ödemenin bedeli olup, gelecekte yapılacak ödeme ile şimdiki ödeme arasındaki oransal farktır. Örneğin, bugün bankaya yatırılan 1000 Türk lirası için, bir yıl sonra 1200 Türk lirası ödeniyorsa, burada yıllık faiz oranı %20 ’dir. Faiz oranıyla ilgili yapılan ayrımlar, başlık altında toplanır.

Ancak eğer ilk dönem sonunda tahakkuk ettirilen faiz, dönem sonunda anaparaya ekleniyor ve gelecek dönem için faiz bu tutar üzerinden yürütülüyorsa, burada bileşik faiz uygulanmaktadır. Bu ana kadar, açıklanan faiz oranları, nominal faiz oranlarıdır. Fiyat düzeyindeki değişmeler için, herhangi bir ayarlamayı içermez. Bunun için, nominal faiz oranı, bir fiyat endeksi ile deflate edilerek, reel faiz oranına ulaşılır. Kısaca reel faiz, nominal faizden, enflasyon oranının çıkartılması ile hesaplanır. Döviz kuru basitçe, yabancı bir para birimi için ödenen, milli para miktarını ifade eder.

Bu tanım, iki taraflı nominal döviz kurunu vermektedir. Diğer taraftan reel döviz kuru ise, nominal döviz kurunun bir fiyat endeksi ya da çeşitli fiyat endeksleri kullanılarak deflate edilmiş ifadesidir. Makroekonominin temel değişkenlerinden biri işsizlik olgusudur. Emek faktörünün eksik istihdam durumu, iktisat teorisinde dar anlamda işsizliği temsil eder. Bir diğer makroekonomik değişken ise, enflasyondur. Gayri safi yurt içi hasıla ise, ekonomik performansın en önemli ölçütlerinden biridir. Faiz oranı ise, herhangi bir nedenle ertelenen bir liralık nakdi ödemenin bedeli olup, yapılacak ödeme ile şimdiki ödeme arasındaki oransal farktır. Makroekonomik değişkenlerden sonuncusu ise, döviz kurudur. Yabancı bir para birimi için ödenen, ulusal para miktarını temsil eder. Nominal faiz oranının, fiyat endeksi ile deflate edilmesine reel faiz oranı, nominal döviz kurunun, fiyat endeksi ile deflate edilmesine ise, reel döviz kuru adı verilir.

Sıradaki içerik:

İktisada Giriş IV