e
sv

Yargı Erkinde E-Devlet

Yargı Erkinde E-Devlet
avatar

Devletsel

  • e

    Mutlu

  • e

    Eğlenmiş

  • e

    Şaşırmış

  • e

    Kızgın

  • e

    Üzgün

Yargı Erkinde E-Devlet. e-Yargı kavramından, e-Yargı sistemlerinin işlevlerinden, Türkiye’de e-Yargı olgusundan veDünyadaki e-Yargı uygulamalarından bahsedeceğiz. E-Yargı, en basit şekliyle; adalet sisteminde bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı olarak tanımlanabilir. Adalet sisteminde teknoloji kullanımıyla elde edilmek istenen temel amaçlar ise idari ve siyasi amaçlar olarak ikiye ayrılabilir. İdari amaçlar, yargı sisteminin teknoloji kullanımı yoluyla daha hızlı,ucuz, etkin ve vatandaş odaklı bir şekilde işlemesi ve dolayısıyla,yargı sürecinin idari ve mali performansının artırılmasıdır.

E-Yargı sistemlerinin kullanılmasındaki siyasi amaçlar ise adalet sistemlerinin daha şeffaf ve hesap verir olması yoluyla,adalet sistemine duyulan güvenin artırılmasıdır. Yargı sisteminde teknoloji kullanımı, aslında yeni bir olgu değildir. İlk nesil e-Yargı uygulamalarının devreye girdiğini söyleyebiliriz. Yargı erkinde bilgisayarlaşma aşamasından bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı aşamasına ise E-yargı sistemlerinin doğasını ve işleyişini daha iyi anlayabilmek için öncelikle e-Yargı ile ilişkili bazı önemli kavramların bilinmesi gerekir.

Bu kavramlardan birisi mobil adalet kavramıdır. Mobil adalet kavramı, adalet alanındaki devlet hizmetlerinin, mobil ortam vasıtasıyla vatandaşlara ya da kurumlara sunulması olarak tanımlanabilir. E-Yargı sistemleri ile ilgili bir başka önemli kavram ise elektronik imza, kısaca e-İmzadır. E-İmza, Kanunda e-İmza, “başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri” olarak tanımlanmıştır. Mobil imza da bir diğer önemli kavram olarak karşımıza çıkar.

Yargı Erkinde E-Devlet

Yargı Erkinde E-Devlet

Mobil imza, mobil araçların kullanımı yoluyla elektronik ortamda kimlik doğrulama sağlayarak, ıslak imzaya eşdeğer işlem yapılabilmesini sağlayan bir hizmettir. Bu anlamda mobil imza, elektronik imza ile temelde aynı kavram olup; sadece kullanma yöntemi olan mobil araç bakımından farklıdır. Ülkemizde kullanılan elektronik ve mobil imza sayısı,yıllar içerisinde giderek artmaktadır. Fakat yine de ülke nüfusuna oranlandığında, henüz hedeflenen seviyelere ulaşamamıştır.

Ülkemizde E-Yargı sistemi ile ilgili olarak bilinmesi gereken dördüncü ve son kavram ise zaman damgasıdır. Zaman damgası, bir elektronik verinin üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği veya kaydedildiği zamanın tespit edilmesi amacıyla,elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydı olarak tanımlanır. Zaman damgası, e-Yargı sistemlerinde hangi kullanıcının, hangi belge üzerinde, ne zaman değişiklik yaptığını göstermesi bakımından oldukça önemlidir.

Ülkemizde e-Yargı uygulamalarının bilinen en iyi örneği UYAP’tır. UYAP bünyesinde, toplam UYAP Vatandaş Portalı ile SMS Bilgi Sistemi üzerinden, “devletten vatandaşa” elektronik etkileşim kategorilerinde sunulan bilgi ve hizmetlere erişilebilir. Örneğin bu portal üzerinden, dava dosyalarındaki gelişmeler ile ilgili haberdar olunabilir. UYAP Kurum Portalı’nda ise “devletten devlete” etkileşim kategorisinde sunulan bilgi ve hizmetler mevcuttur. UYAP ile entegre çalışan MERNİS’ten, Nüfus Müdürlüklerinin vatandaşların nüfus bilgilerine ulaşabilmesi buna örnek olarak verilebilir.

UYAP Avukat Portalında ve Bilirkişi Portalında ise ağırlıklı olarak“devletten özel sektöre” etkileşim kategorisindeki bilgi ve hizmetler yer alır.

Bu doğrultuda Avukatlar, bu portal üzerinden dava dosyalarını inceleme imkanına sahip olurlar. UYAP, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi kavramının kısaltmasıdır ve ülkemizdeki temel e-Yargı uygulamasına verilen isimdir. UYAP sisteminin ülkemizde uygulanmaya başlaması esasen iki aşamada gerçekleşmiştir. İlk aşama olan UYAP-I çalışmalarına Ankara’daki Adalet Bakanlığı merkezi yönetim birimleri, sisteme bağlanmış;yazılım tasarımı için süreç analizleri yapılmış ve personele yeni sistemle ilgili eğitimler verilmiştir.

İkinci aşama olan UYAP-II’de ise Bu ikinci aşamanın tamamlanmasıyla da UYAP sistemi,tüm yargı ekosistemini kapsar hale gelmiştir. UYAP, Türkiye e-Devlet stratejisinin ve uygulamalarının en önemli parçalarından birini oluşturur. Küresel ölçekte bilinirliğinin olması ve hem ulusal hem de uluslararası düzeyde çeşitli ödüllere layık görülmesi ise UYAP’ın başarısını göstermektedir. Ülkemizde bulunan UYAP gibi, dünyada da başından beri birçok e-Yargı uygulaması kullanıma alınmıştır. Bu uygulamalardan bir tanesi, Avrupa E-Yargı Kapısı’dır.

Avrupa E-Yargı Kapısı’nda yargı sistemleri ile ilgili çeşitli bilgi ve belgeler, tam bir diğer dikkat çekici e-Yargı uygulaması örneği, Brezilya e-Yargı sistemidir. Bu sistem, birtakım olumlu sonuçlar doğurmakla beraber;bazı sorunlara da yol açmıştır. Olumlu bir sonuç olarak, mahkeme işlemlerinin hızlanması ve maliyetlerin düşmesi örnek olarak verilebilir. Aynı zamanda Brezilya adalet hizmetlerine erişim debu uygulama ile genel olarak kolaylaşmıştır. Ne var ki, ülkede sosyo-ekonomik düzeyi düşük grupların sisteme erişimlerinde ise birtakım sorunlar yaşandığı bilinmektedir. Yargı Erkinde E-Devlet hakkınfa bilgiler aktardık.

 

Sıradaki içerik:

Yargı Erkinde E-Devlet